Schoenmaker

 

De leest

‘Schoenmaker, blijf bij je leest,’ zegt men tegen iemand, die een oordeel velt over iets waarvan hij geen verstand heeft. Deze zegswijze is ontleend aan het verhaal van Apelles, de Griekse hofschilder van Alexander de Grote. Op één van zijn schilderijen stonden sandalen afgebeeld. Een schoenmaker had hierover iets aan te merken. Apelles veranderde het. Toen de schoenmaker ook nog over andere dingen aanmerkingen begon te maken, zei Apelles: ‘Schoenmaker, blijf bij je leest.’  Maar wat is nu eigenlijk een leest?

 

De leest en het schoenmakersambacht zijn onafscheidelijk met elkaar verbonden. Zonder leest, geen schoen. Voor het maken van een goede schoen is er een leest nodig om ervoor te zorgen  dat de schoen in model blijft. Voor de schoenen die je gewoon in de winkel koopt, wordt een standaard-leest gemaakt die past bij 75- tot 80% van de doelgroep. Ook voor de maat- of orthopedische schoenen die naar model en maat van de individuele klant worden vervaardigd, gebruikt men vaak standaard-leesten.

Een kwaliteitsleest bestaat uit esdoorn-, beuken-, eiken-, wilgen-, of walnotenhout. Het meest optimaal is echter hout van de rode beuk en haagbeuk. Als het voorbereiden van het hout (zagen, stomen, drogen enz.) is gedaan, begint het werk van de leestenmaker.

Deze houtbewerker maakt, al of niet machinaal, een mooi model in de leest zodat deze geschikt is voor het vervaardigen van schoenen. De maat- of orthopedische schoenmaker past de leest aan de individuele voet van de klant aan. Met het opzetten van stukken leer creëert hij, bijv. voor een knobbel of abnormaal brede voet, extra ruimte in de schoen. Hij probeert de oneffenheden op een vloeiende wijze te verwerken, zodat deze zo min mogelijk opvallen als de schoen wordt gedragen.

 

De kolies

Een kolies is een handwerkgereedschap dat  in de ambachtelijke schoenmakerij werd gebruikt. Het in elkaar zetten van het “onderwerk” (de zool en de hak) duurde gemiddeld twee dagen. Als laatste werden de zool en hak mooi gemaakt. Hiervoor zocht men een kleur uit, waarna de inkt (verf) op het leer werd aangebracht. Om dit duurzaam te maken, werd er wax ingebrand, dit gebeurde met de kolies. Het ijzeren deel hiervan hield de schoenmaker boven een vlam om het op juiste temperatuur te krijgen. Met stevige druk bracht hij de wax op de zijkant van de zool aan. Vervolgens wreef hij er met een katoenen doek over. Hierdoor glansde het niet alleen mooi, maar bleef het ook lange tijd op kleur.  Kenmerkend voor het gebruik van de kolies zijn twee opstaande randjes aan de boven- en onderzijde van de zoolzijkant.

 

Een greep uit het fotoalbum

Meld u aan voor onze nieuwsbrief

Copyright by Belevingspark Cactus Oase - Ruurlo | Created by